(فلسفه چیست؟ (بخش ششم

اگر بخش پنجم را نخوانده اید میتوانید از طریق این لینک بخوانید  فلسفه چیست؟ (بخش پنجم)

رویکرد معتقداتی:

ادیان معمولاً بر اساس باورها، سنت‌ها و آئین‌ های مذهبی تأکید دارند که معمولاً از یک خدایی یا نهاد مقدس خدمت می‌ کنند. این باورها از اعتقاداتی که به شیوه ‌های مختلف از افسانه ‌ها، متون مقدس و اعمال دینی مشتق می‌ شوند تشکیل شده ‌اند. از سوی دیگر، فلسفه به تفکر منطقی، استدلال و تحلیل منطقی برای رسیدن به درک عمیق‌ تر از مسائل وجودی و ارزش ‌های انسانی تأکید دارد. این دو رویکرد معمولاً در تأکید بر معتقدات دینی در مقابل تفکر منطقی و استدلال قائل می ‌شوند که می تواند به مغایرت و تضاد منجر شود.

رویکرد مورد استفاده:

در مواردی، دین‌ها برای کنترل اخلاق و رفتار انسان‌ها و روش‌های زندگی آن‌ها استفاده می شوند، در حالی که فلسفه معمولاً به عنوان یک روش برای تفکر درباره زندگی، وجود و معنا خدمت می کند. این تفاوت در رویکرد نحوه استفاده از دین و فلسفه می تواند به مغایرت درک شدن مسائل و تفکرها منجر شود. به طور خلاصه، مغایرت بین دین و فلسفه معمولاً از تفاوت در رویکردها، معتقدات و نحوه استفاده آنها برای رسیدن به درک و تعبیر از واقعیت ‌های مختلف زندگی وجود دارد.

اینکه یک فیلسوف بی دین بوده میتواند یا نه، سؤالیست که اکثر مردم با طرز دید ها توانایی فکری و توسعهٔ دید اندیشوی خود شان که در هر فرد منحصر به خودش میباشد به قضاوت می نشینند و کثر آنها عقیده دارند که یک فیلسوف بی دین است. درحالیکه یک عدهٔ دیگر بر این باورند که نه یک فیلسوف میتواند دیندار باشد یا باورمند. ممکن است یک فیلسوف بی دین باشد. فیلسوفان معمولاً به طور عمیق به بررسی و تحلیل مسائل فلسفی و موضوعاتی از جمله وجود، معنا، ارزش ‌ها، علم، اخلاق، و سیاست می‌ پردازند، اما این به معنای ایمان یا تعلق به یک دین خاص نیست. بسیاری از فیلسوفان تاریخ، اعم از فیلسوفان قدیمی مانند سقراط، افلاطون، آریستوتل، و مدرن مانند نیچه، سارتر، و راسل، به عنوان مثال، از دین و مذاهب مختلفی دوری یافته یا اعلانیه بی دینی داشته‌ اند. اگرچه بسیاری از فیلسوفان به عنوان بی دین شناخته می ‌شوند، اما این موضوع به هیچ وجه یک قانون عمومی برای همه فیلسوفان نیست. برخی از فیلسوفان می ‌توانند باور های دینی خاصی داشته باشند و از آنها برای تفکر و تحلیل استفاده کنند، در حالی که دیگران ممکن است به طور کامل بی دین باشند.

انکار یا دینداری عارفان:

عارفان به عنوان افرادی که به تجربه مستقیم و معرفتی از واقعیت ‌های غیرمادی و الهی دست یافته ‌اند، می توانند از مختلف پیامد های مذهبی و دینی باشند:

عارفان دین ‌دار:

بسیاری از عارفان از دین و مذاهب مختلف پیروی می کنند و ایمان دارند. آن‌ها اغلب از متون مقدس، آیات دینی، و رویه‌های مذهبی برای رسیدن به فهم و معرفت الهی استفاده می کنند.

عارفان بی‌ دین:

برخی از عارفان ممکن است از دین انکار کنند و بی‌ دین باشند. آنها ممکن است به طور فردی یا در چهارچوب یک فرهنگ فلسفی بدون توجه به اصول و آیات دینی به تحقیق و تجربه درباره معانی وجودی و الهی بپردازند.

به عبارت دیگر، وجود یک عرفان دینی یا بی ‌دین، معمولاً وابسته به مفاهیم فردی و مذهبی این عارفان است. اما مهم ترین نکته این است که بودن یا نبودن دینی در عارفان به تجربه شخصی و مفاهیم معرفتی آنها بستگی دارد و ممکن است در طی مسیر عرفانی خود به تفکرات و باورهای مختلفی برسند.

منابع

۱. فروغی، محمدعلی. سیر حکمت در اروپا. تهران: انتشارات زوار.

۲. نصر، سید حسین. سه حکیم مسلمان. تهران: انتشارات سروش.

۳. نصر، سید حسین. دانش و مقدس. ترجمه احمد آرام.

۴. زرین کوب، عبدالحسین. ارزش میراث صوفیه. تهران: امیرکبیر.

۵. زرین کوب، عبدالحسین. در جستجوی تصوف ایران. تهران: امیرکبیر.

۶. زرین کوب، عبدالحسین. پله پله تا ملاقات خدا. تهران: سخن.

۷. شفیعی کدکنی، محمدرضا. موسیقی شعر. تهران: آگاه.

۸. مطهری، مرتضی. آشنایی با علوم اسلامی، فلسفه. تهران: صدرا.

۹. مطهری، مرتضی. عرفان حافظ. تهران: صدرا.

۱۰. طباطبایی، سید محمدحسین. اصول فلسفه و روش رئالیسم.

منابع کلاسیک عرفان و تصوف

۱. قشیری، عبدالکریم. الرسالة القشیریة.

۲. هجویری، علی بن عثمان. کشف المحجوب.

۳. ابونصر سراج. اللمع فی التصوف.

۴. ابوطالب مکی. قوت القلوب.

۵. غزالی، ابوحامد. احیاء علوم الدین.

۶. عطار نیشابوری. تذکرة الاولیاء.

۷. مولانا جلال الدین بلخی. مثنوی معنوی.

۸. ابن عربی. الفتوحات المکیة.

۹. ابن عربی. فصوص الحکم.

منابع فلسفه اسلامی

۱. فارابی. آراء اهل المدینة الفاضلة.

۲. ابن سینا. الشفاء.

۳. ابن سینا. الاشارات والتنبیهات.

۴. سهروردی. حکمة الاشراق.

۵. ملاصدرا. الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة.

منابع فلسفه غرب

۱. Plato. The Republic.

۲. Aristotle. Metaphysics.

۳. René Descartes. Meditations on First Philosophy.

۴. Immanuel Kant. Critique of Pure Reason.

۵. Friedrich Nietzsche. Thus Spoke Zarathustra.

۶. Bertrand Russell. History of Western Philosophy.

۷. Will Durant. The Story of Philosophy.