معنی و فرق ویراستار و مصحح

ویراستاری به فعالیتی گفته می‌ شود که در آن متن یا اثری ادبی، علمی یا فنی را بررسی، اصلاح و بهبود می بخشند. ویراستاران مسؤول بهبود ساختمان، قواعد تحریر، دستور زبان، املاء، و انتقال مفهوم صحیح متن هستند. آنها همچنین ممکن است از لحاظ محتوایی متن را بررسی کنند و پیشنهاداتی برای بهبود آن ارائه دهند. از ویراستاران در زمینه‌ های مختلف استفاده می ‌شود، از جمله نشریات، رسانه‌ ها، انتشارات، شرکت‌ های تولید محتوا، وب‌ سایتها، و امثالهم.
ریشه لغت “ویراستار” از کلمهٔ فرانسوی “éditer” به معنی ویرایش کردن و تنظیم کردن است. این کلمه به زبان انگلیسی به “editor” تبدیل شده و در این زبان به معنی ویراستار یا مدیر انتشارات استفاده می ‌شود. وظایف ویراستاران بسیار گسترده و وسیع است و شامل موارد ذیل می‌ گردد:
بررسی دقیق متن: این شامل بررسی املاء نوشتاری تحریری، دستور زبان، و ساختمان جملات است، تا مطمئن شوند متن بدون اشتباهات نویسندگی تنظیم شده است.
تصحیح اشتباهات املایی و گرامری: ویراستاران مسؤول تشخیص و تصحیح اشتباهات املائی و گرامری در متن هستند تا متن به شکل صحیح و قابل فهم تنظیم شده باشد.
ارزیابی محتوا: در برخی موارد، ویراستاران باید محتوای متن را نیز ارزیابی کنند و اطمینان حاصل کنند که اطلاعات درست و کامل در متن ارائه شده است.
تنظیم ساختمان و جریان متن: ویراستاران ممکن است در بعضی حالات تمام ساختمان متن را تغییر دهند یا جملات را جابجا کنند تا جریان مطلوب و قابل فهمی ایجاد شود.
اصلاح نکات فنی: این نکته شامل استفاده از علامات، نقل قول، ارجاعات، و قالب‌ بندی های متن است.
اصلاح و بهبود شکل تحریرات: ویراستاران می ‌توانند بهبودهای در شکل و تیپ نویسندگی اعمال کنند تا متن جذاب ‌تر ، دلچسپ تر و مفهومتر گردد.
کنترول اصول اخلاقی و قانونی: ویراستاران باید مطمئن شوند که متن با قوانین حقوقی و اصول اخلاقی مطابقت دارد.
ریشهٔ کلمه “ویراستار” از زبان فارسی برگرفته شده است. این کلمه ترکیبی است از “ویرایش” که به معنی اصلاح و بهبود متن یا اثر ادبی است، و “تار” که به معنی فردی که مسؤولیت ویرایش را بر عهده دارد، اشاره دارد. گفته می شود اصطلاحات “ویراستار” و “مصحح” در برخی موارد می‌ توانند مترادف همدیگر باشند، اما در استفادهٔ معمول، معانی و فعالیت آن‌ ها اندکی متفاوت است:
ویراستار شخصی است که مسؤولیت ویرایش یک متن، کتاب، مقاله، یا نشریه را بر عهده دارد. وظایف ویراستار شامل تصحیح املایی، بهبود ساختار، اصلاح جملات، و ارتقاء کیفیت کلی متن می‌ شود. ولی مصحح عموماً به شخصی اشاره دارد که مسؤولیت تصحیح املایی و گرامری متن را عهده دار است، بدون آنکه ویرایش تمام متن انجام دهد. اغلب مصححین مسؤولیت اصلاحات املایی، تحریری و گرامری متن را بر عهده می گیرند. در بعضی موارد، این دو عبارت می ‌توانند به جای یکدیگر استفاده شوند، اما در استفاده های دقیق و تخصصی، امکان تفاوتهای زیاد وجود دارد.
“ویراستار” و “مصحح” در کل می ‌توانند به صفت کلمات مترادف‌ همدیگر استفاده شوند، زیرا هر دو مفهوم به اشخاصی اشاره دارند که مسؤولیت اصلاح و بهبود متون را عهده دارند. اما؛ در برخی موارد، تفاوتی در استفاده آنها وجود دارد. طورمثال، “مصحح” ممکن است بیشتر برای اشخاصی استفاده شود که به صورت حرفوی یا تخصصی متون را اصلاح می‌ کنند، در حالی که “ویراستار” به اشخاصی اشاره میکند که علاوه بر اصلاح متون، مسؤولیت‌ های دیگری نیز در عملیهٔ تولید و انتشار محتوا دارند. اما در کل، این دو کلمه معادل یکدیگر هستند. ویراستاران می ‌توانند در مراحل مختلف نگارش و انتشار متن مورد استفاده قرار بگیرند، از جمله پیش از انتشار، در طول انتشار، و حتی بعد از انتشار برای اصلاحات لازم. پس، ویراستاران نقش بسیار مهمی در بهبود کیفیت و قابلیت فهم متن ‌ها داشته می باشند.