(دین چیست؟ (بخش چهاردهم

اگر بخش سیزدهم را نخوانده اید میتوانید از طریق این لینک بخوانید  دین چیست؟ (بخش سیزدهم)

انواع مذهب

تعداد دقیق مذاهب در دنیا به دلیل تنوع فرهنگی و دینی و تغییرات مستمر در باور ها و فرقه‌ها به طور مشخص قابل شمارش نیست. با این حال، می‌ توان گفت که در هر دین بزرگ، تعدادی از مذاهب و شاخه ‌های مختلف وجود دارد که به تفاسیر و آموزه‌های مختلف می‌ پردازند. در ادامه، به برخی از بزرگ‌ ترین ادیان و مذاهب مهم آنها اشاره می شود:
۱- مسیحیت
مسیحیت یکی از بزرگ ‌ترین ادیانی جهان است و شامل مذاهب و شاخه ‌های متعددی است:
کاتولیک‌ها: تحت رهبری پاپ و کلیسای کاتولیک روم.
پروتستآنها: شامل مذاهب مختلف مانند لوتری، کالوینی، باپتیست، متدیست، و انجیلی.
ارتدوکس‌ ها: شامل کلیسای ارتدوکس شرقی، ارتدوکس روسی، ارتدوکس یونانی، و دیگر شاخه ‌های ارتدوکس.
۲- اسلام: اسلام نیز شامل مذاهب مختلفی است:
سنی‌ها: شامل چهار مذهب فقهی اصلی (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی).
شیعه‌ها: شامل دوازده‌امامی (اثناعشری)، اسماعیلی، زیدی.
خوارج: گروه‌هایی مانند اباضیه.
۳-هندوئیزم: هندوئیزم به شاخه‌ها و مذاهب مختلفی تقسیم می شود:
ویشنوئیزم: پرستش ویشنو به عنوان خدای اصلی.
شیوائیزم: پرستش شیوا به عنوان خدای اصلی.
شاکتیزم: پرستش دیوی‌ها و شاکتی به عنوان الهه اصلی.
نیاسا: تأکید بر تأمل و فلسفه باستانی.
۴- بودییزم: بودییزم شامل مذاهب مختلفی است:
تِرَوادا: بودیزم سنتی و ارتدکس، با تأکید بر تعالیم اصلی بودا.
ماهایانا: شامل شاخه ‌های مختلف مانند زِن، مهایانا، و چان.
ودانتایی: تمرکز بر تعالیم و فلسفه ودانتا.
۵-یهودیت: یهودیت به شاخه ‌های مختلفی تقسیم می شود:
ارتدوکس: شامل یهودیت حریدی و یهودیت موشابه.
کانسرواتیو: با تعالیم معتدل و سازگار با دنیای مدرن.
اصلاح‌طلب: تأکید بر تفسیر آزاد و سازگاری با زمآنهای معاصر.
۶- ادیانی بومی و محلی: بسیاری از فرهنگ ‌ها و جوامع محلی دارای مذاهب خاص خود هستند:
ادیانی بومی آمریکایی: شامل مذاهب مختلف بومی در آمریکای شمالی و جنوبی.
ادیانی بومی آفریقایی: شامل مذاهب مختلف بومی در آفریقا.
ادیانی بومی استرالیا: شامل مذاهب مختلف بومی استرالیا.
۷- ادیانی جدید و نوپدید: ادیانی جدید و نوپدید شامل مذاهب و فرقه‌های مدرن هستند:
مذهب جدید اوم شینریکیو: دینی مدرن در ژاپن.
ساینتالوجی: دینی مدرن تأسیس شده توسط لافاییت رون هابارد.
باها’ئیزم: دینی جدید با تأکید بر وحدت بشریت و ادیان.
با توجه به گستردگی و تنوع مذاهب در دنیا، تعداد دقیق مذاهب بسیار زیاد است و به صورت دوره‌ای در حال تغییر و تحول است. هر دین بزرگ شامل مجموعه‌ ای از مذاهب و شاخه‌ها است که هر کدام خصوصیات، آموزه‌ها، و مناسک خاص خود را دارند. علاوه بر این، ادیانی بومی و جدید نیز به این تنوع افزوده می‌ شوند.
به ارتباط اینکه آیا مذاهب هم کتاب دارند یا خیر باید گفت که بسیاری از مذاهب دارای متون مقدس و کتب دینی هستند که به عنوان راهنمای اعتقادات، مناسک، و اصول اخلاقی مورد استفاده قرار می‌ گیرند. این کتب می‌ توانند شامل متون باستانی، نوشته‌ های الهی، یا آثار تألیفی از شخصیت ‌های مذهبی مهم باشند. در ادامه، به بررسی برخی از مذاهب و کتب مرتبط با آنها پرداخته شده است:

مسیحیت

کتاب مقدس (Bible): کتاب مقدس مسیحیت شامل دو بخش اصلی است:
عهد قدیم (Old Testament): شامل متون مشترک با یهودیت و شامل تاریخ، قوانین، و پیام‌های پیامبران است.
عهد جدید (New Testament): شامل چهار انجیل (متی، مرقس، لوقا، و یوحنا) و سایر متون که به زندگی و آموزه‌های عیسی مسیح و آغاز کلیسای مسیحی می‌پردازد.
اسلام
قرآن: قرآن کتاب مقدس اصلی در اسلام است که به زبان عربی نوشته شده و به عنوان کلام الهی از سوی خداوند به پیامبر اسلام، محمد، نازل شده است.
حدیث: مجموعه‌ ای از روایت‌ها و اقوال پیامبر محمد و ائمه اسلامی که به توضیح و تفسیر قرآن کمک می‌ کند.
هندوئیزم
وداها (Vedas): متون مقدس اصلی هندوئیزم که شامل چهار ودا (ریگ ودا، ساما ودا، یاجور ودا، و آتاروا ودا) هستند.
اوپانیشادها (Upanishads): متون فلسفی و متافیزیکی که تفسیر و توضیح مفاهیم وداها را ارائه می‌ دهند.
ماهاباراتا :(Mahabharata) و رامایانا (Ramayana): دو اپیک بزرگ هندوئیزم که شامل داستآنهای اسطوره‌ای و آموزه‌های اخلاقی هستند.

بودییزم

سوتراها (Sutras): متون مقدس بودیزم که به آموزه‌های بودا و فلسفه بودیزم می‌پردازند. مهم‌ترین سوتراها شامل «سوتراهای پالی» و «سوتراهای مهایانا» هستند.
تریپیتاکا (Tripitaka): متنی قدیمی در بودیزم تِرَوادا که شامل سه بخش (پالی‌کانن، وینایا، و آبهیدامما) است.

یهودیت

تنخ (Tanakh): مجموعه‌ ای از متون مقدس یهودیت که شامل تورات (پنج کتاب موسی)، نبییم (کتب پیامبران)، و کتوویم (کتب نویسندگان) است.
تلمود (Talmud): مجموعه‌ ای از تفسیرات و نظرات بر تورات که شامل مشنا و گی‌مارا می شود و به توضیح قوانین و اصول یهودیت می‌پردازد.

زرتشتیزم

اوستا (Avesta): متون مقدس زرتشتیزم که شامل گاتاها (آهنگ‌های مقدس زرتشت) و سایر متون مذهبی است.

شینتو

کوجیکی (Kojiki) و نیهون شوکی (Nihon Shoki): متون تاریخی و اسطوره‌ای شینتو که به تاریخ و اساطیر ژاپن و خدایان شینتو می‌پردازند.

بومی و محلی

ادیانی بومی آمریکایی و آفریقایی: بسیاری از این ادیان دارای سنت ‌های شفاهی و متون مقدس مکتوب نیستند، اما برخی از آنها شامل متون و اشعار مذهبی خاصی هستند که توسط نسل‌ ها منتقل شده‌ اند.

ادیانی جدید و نوپدید

ساینتالوجی: کتب رون هابارد، بنیان‌گذار ساینتولوژی، شامل «دانشنامه ساینتولوژی» و سایر نوشته‌ها است.
باها’ئیزم: کتب باهایی، از جمله «کتاب اقدس» و نوشته‌ های باب و بهاالله.
باد یاد آور شد که بسیاری از مذاهب و ادیان دارای کتب مقدس و متون دینی هستند که نقش اساسی در شکل ‌گیری باور ها، مناسک، و اصول اخلاقی آنها دارند. این کتب می‌ توانند شامل متون باستانی، نوشته‌ های الهی، یا آثار تألیفی از شخصیت‌ های مذهبی مهم باشند و به پیروان آنها در درک و پیروی از تعالیم دینی کمک کنند.

ادامه دارد…

حق چاپ ونشر این مقاله محفوظ است در صورت استفاده از آن باید نام داکتر صالحه واهب واصل و لینک منبع ذکر شود.

فهرست منابع مورد استفاده در نگارش این مقاله در بخش آخری آورده شده است.