(حقوق چیست؟ (بخش ششم

اگر بخش پنجم را نخوانده اید میتوانید از طریق این لینک بخوانید  حقوق چیست? (بخش پنجم)

حقوق بشر را کی تعیین میکند:

حقوق بشر به طور کلی به حقوقی اطلاق می شود که به همه انسان ها به طور ذاتی و بدون توجه به ملیت، نژاد، جنسیت، مذهب، یا دیگر خصوصیات شخصی تعلق دارد. این حقوق در طول تاریخ و از طریق نهاد های مختلف و میکانیسم‌ های بین الملل شکل گرفته و تعیین شده اند. در اینجا به برخی از منابع و نهاد های که حقوق بشر را تعیین کرده ‌اند، اشاره می‌ کنیم:

• اعلامیه جهانی حقوق بشر(1948)
  • تعیین‌کننده:  سازمان ملل متحد
  • توضیح: این سند، که در تاریخ 10 دسامبر 1948 توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد، به طور رسمی حقوق بشر اساسی را که باید به همه افراد اعطا شود، مشخص کرد. این اعلامیه به ‌عنوان پایه و مبنای حقوق بشر بین الملل شناخته می شود.
  • محتوا: شامل حقوقی مانند حق زندگی، آزادی، امنیت، برابری، و حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
• کنوانسیون‌های بین الملل حقوق بشر
  • تعیین‌کننده:  سازمان ملل متحد و سایر نهاد های بین الملل
  • توضیح: علاوه بر اعلامیه جهانی حقوق بشر، تعدادی از کنوانسیون‌ های بین الملل به تعیین و تقویت حقوق بشر پرداخته‌ اند. این کنوانسیون‌ ها به‌عنوان اسناد الزام ‌آور برای کشورهای امضا‌ء کننده عمل می کنند.
  • محتوا: شامل کنوانسیون‌های مانند “کنوانسیون حقوق مدنی و سیاسی” (1966) و “کنوانسیون حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی” (1966) است.
• دیوان بین الملل حقوق بشر
  • تعیین‌کننده:  نهاد های قضائی بین الملل
  • توضیح: دیوان بین الملل حقوق بشر و دیوان بین الملل کیفری، مسؤولیت بررسی و قضاوت در مورد نقض حقوق بشر و اجرای عدالت در سطح بین الملل را دارند. این دیوآن ها به تفسیر و اجرای حقوق بشر کمک می کنند.
  • محتوا: رسیدگی به پرونده ‌های نقض حقوق بشر و ارائه تصمیمات قضائی بر اساس قوانین بین الملل.
• سازمان های غیر دولتی(NGOs)
  • تعیین‌کننده:  سازمان های غیردولتی و بشر دوستانه
  • توضیح: سازمان های غیر دولتی مانند عفو بین‌ الملل و دیده‌بان حقوق بشر به تبلیغ و حفاظت از حقوق بشر پرداخته و نظارت می کنند. این سازمآنها به‌عنوان ناظران مستقل و تأثیر گذار در زمینه حقوق بشر عمل می کنند.
  • محتوا: گزارش‌دادن در مورد نقض حقوق بشر، فعالیت ها  تبلیغاتی، و فشار به دولت‌ها برای رعایت حقوق بشر.
• حقوق اساسی ملی و قانون اساسی
  • تعیین‌کننده:  دولت‌ها و نظام‌ های حقوقی داخلی
  • توضیح: بسیاری از کشورهای جهان حقوق بشر را در قوانین اساسی و قوانین داخلی خود گنجانده ‌اند. این حقوق به طور قانونی در سطح ملی توسط نظام ‌های حقوقی کشورها تعیین و تضمین می شود.
  • محتوا: حقوقی که در قانون اساسی یا قوانین ملی کشورها به‌عنوان حقوق بنیادی و اساسی شناخته می شود.
• سازمان های بین الملل و نهاد های تخصصی
  • تعیین‌کننده:  سازمان های بین الملل مانند سازمان بهداشت جهانی، صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، و سایر نهاد های تخصصی
  • توضیح: این سازمآنها بر اساس نیازهای خاص و شرایط ویژه در زمینه حقوق بشر، اسناد و پروتکل‌های بین الملل را تدوین و تنظیم می کنند.
  • محتوا: حقوق مرتبط با سلامت، آموزش، و رفاه کودکان و دیگر گروه‌های آسیب ‌پذیر.
• مراحلاجتماعی و فرهنگی
  • تعیین‌کننده:  جوامع و فرهنگ ‌های مختلف
  • توضیح: برخی از اصول حقوق بشر از تجربیات تاریخی و فرهنگی جوامع مختلف نشأت می‌ گیرد. این اصول به طور غیررسمی و از طریق توافقات اجتماعی و فرهنگی شکل گرفته است.
  • محتوا: اصول و ارزش‌هایی که در طول زمان به‌عنوان حقوق بشر در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف پذیرفته شده است.

حقوق بشر به طور عمده از طریق نهاد های بین الملل، کنوانسیون ‌ها، و قوانین ملی تعیین شده است. این حقوق، مبنای حقوق بشر را در سطح جهانی مشخص می کند و تلاش می کند تا به احترام و حفاظت از کرامت انسانی در سراسر جهان بپردازد. تعیین و حفظ این حقوق نیازمند همکاری بین الملل و نظارت مستمر است تا اطمینان حاصل شود که تمامی افراد به حقوق اساسی خود دسترسی دارند و از آنها بهره‌مند می شوند.

یکی از مسائل پیچیده و بحث ‌برانگیز در حقوق بشر و سیستم ‌های قضائی است. به طور کلی، اصول حقوق بشر به این ترتیب است که حقوق بشر باید حتی برای کسانی که مرتکب جرم شده‌ اند نیز محترم شمرده شود. در اینجا به تفصیل توضیح داده می شود که چرا حقوق بشر باید برای همه افراد، از جمله مجرمان، رعایت شود و چه محدودیت‌های ممکن است در این زمینه وجود داشته باشد:

• حفظ کرامت انسانی
  • اصول: بر اساس اصول حقوق بشر، تمامی افراد، حتی کسانی که مرتکب جرم شده اند، حق دارند با کرامت و احترام رفتار شوند. این اصل به دلیل احترام به ارزش ذاتی انسان ها و اعتقاد به تغییرپذیری و اصلاح آنها است. مثال:  حتی در زندان ها ، زندانیان باید از شرایط مناسب زندگی، درمان طبی، و احترام به حقوق اولیه برخوردار باشند.
• حقوق و آزادی های اساسی
  • اصول: حقوق اساسی مانند حق زندگی، حق منع شکنجه و رفتار بی‌رحمانه، و حق برخورداری از محاکمه عادلانه، برای تمامی افراد بدون توجه به وضعیت آنها حفظ می شود. مثال:  استفاده از شکنجه یا رفتار بی‌ رحمانه علیه مجرمان نقض حقوق بشر است و در بسیاری از سیستم‌های حقوقی، به شدت ممنوع است.
• حق محاکمه عادلانه
  • اصول: هر فرد، حتی اگر مرتکب جرم شده باشد، حق دارد که در یک محاکمه عادلانه و بدون تبعیض مورد قضاوت قرار گیرد. این شامل حق دفاع از خود و استفاده از وکیل است. مثال:  دسترسی به وکیل، حق اطلاع از اتهامات، و حق بررسی و دفاع از خود در دادگاه از اصول محاکمه عادلانه است.
• قوانین و معاهدات بین الملل
  • اصول: معاهدات بین الملل حقوق بشر، مانند کنوانسیون حقوق بشر اروپایی و کنوانسیون منع شکنجه، به وضوح تأکید دارند که حقوق بشر باید حتی برای مجرمان رعایت شود. مثال:  کنوانسیون منع شکنجه و سایر رفتار های بی‌رحمانه، غیرانسانی، و تحقیرآمیز، تأکید دارد که این رفتارها در هیچ شرایطی مجاز نیستند.
• محدودیت‌ها و تبعات قانونی
  • اصول: حقوق بشر به این معنی نیست که مجرمان از هرگونه محدودیت و مجازات معاف هستند، بلکه حقوق بشر به معنای احترام به کرامت و رفتار انسانی با آنها ست. مثال:  مجرمان ممکن است محدودیت‌ های در آزادی های خود داشته باشند، اما این محدودیت‌ ها باید به طور قانونی و متناسب با جرم صورت گیرد و نباید به نقض حقوق بشر منجر شود.
• آموزش و بازپروری
  • اصول: بسیاری از نظام‌ های حقوقی و حقوق بشری معتقدند که هدف مجازات نباید تنها انتقام یا مجازات باشد، بلکه باید به بازپروری و اصلاح مجرمان نیز توجه کرد. مثال:  برنامه‌ های آموزشی و بازپروری در زندان ها به‌ منظور آماده ‌سازی مجرمان برای زندگی دوباره در جامعه و کاهش احتمال تکرار جرم اجرا می شود.

• آثار بر سیستم قضائی و جامعه
  • اصول: رعایت حقوق بشر برای مجرمان به ارتقاء عدالت و اعتماد عمومی به سیستم قضائی کمک می کند و از ایجاد نابرابری‌ها و سوءاستفاده‌ها جلو گیری می کند. مثال:  رعایت حقوق بشر در مرحلهء قضائی به ایجاد اعتماد به نفس در عدالت و احترام به اصول حقوق بشر کمک می کند و به جلو گیری از فساد و سوءاستفاده از قدرت کمک می کند. حتی کسانی که مرتکب جرم شده‌ اند باید از حقوق بشر برخوردار باشند. این حقوق شامل حفظ کرامت انسانی، حق محاکمه عادلانه، و جلو گیری از شکنجه و رفتار بی‌ رحمانه است. هدف این اصول، حفظ احترام به ارزش‌ های انسانی و کمک به بازپروری و اصلاح مجرمان است، به طوری که آنها بتوانند پس از مجازات به طور مؤثری به جامعه بازگردند. در عین حال، این حقوق به معنای معافیت از مجازات نیست و مجرمان باید به طور قانونی و متناسب با جرم خود مجازات شوند.

منابع

منابعی که به اصول و مفاهیم بیان شده در مورد حقوق بشر و نحوه برخورد با مجرمان مربوط می شود، شامل اسناد بین‌ الملل، قوانین، و متون علمی معتبر است. در زیر، برخی از منابع اصلی که به تأسیس و تعیین حقوق بشر و چگونگی اعمال آن برای مجرمان پرداخته‌اند، آورده شده است:

1. اعلامیه جهانی حقوق بشر(Universal Declaration of Human Rights)

• منبع: سازمان ملل متحد
• تاریخ تصویب: 10 دسامبر 1948
• محتوا: اعلامیه جهانی حقوق بشر شامل حقوق اساسی و بنیادین انسانی است که به همه انسان ها تعلق دارد، بدون توجه به ملیت، جنسیت، نژاد، و سایر ویژگی‌ها.
• لینک: اعلامیه جهانی حقوق بشر

2. کنوانسیون حقوق مدنی و سیاسی(International Covenant on Civil and Political Rights – ICCPR)

• منبع: سازمان ملل متحد
• تاریخ تصویب: 16 دسامبر 1966
• محتوا: این کنوانسیون حقوق فردی و سیاسی را شامل می شود و به حقوقی مانند حق زندگی، آزادی از شکنجه، و حق محاکمه عادلانه پرداخته است.
• لینک: کنوانسیون حقوق مدنی و سیاسی

3. کنوانسیون حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی(International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights – ICESCR)

• منبع: سازمان ملل متحد
• تاریخ تصویب: 16 دسامبر 1966
• محتوا: این کنوانسیون به حقوق اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی، از جمله حق آموزش، بهداشت، و زندگی شرافتمندانه، می پردازد.
• لینک: کنوانسیون حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی

4. کنوانسیون منع شکنجه و سایر رفتارهای بی‌رحمانه، غیرانسانی، و تحقیرآمیز(Convention Against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment – CAT)

• منبع: سازمان ملل متحد
• تاریخ تصویب: 10 دسامبر 1984
• محتوا: این کنوانسیون به ممنوعیت شکنجه و رفتارهای بی‌رحمانه و غیرانسانی پرداخته و به تضمین رعایت حقوق بشر برای همه افراد، از جمله مجرمان، می پردازد.
• لینک: کنوانسیون منع شکنجه

5. آیین دادرسی کیفری بین‌ الملل(International Criminal Court – ICC)

• منبع: دیوان کیفری بین‌ الملل
• تاریخ تأسیس: 1 ژوئیه 2002
• محتوا: دیوان کیفری بین‌ الملل به رسیدگی به جرائم بین‌ الملل شامل نسل‌کشی، جنایات جنگی، و جنایات علیه بشریت می پردازد و اصول حقوقی بین‌ الملل در مورد مجازات و حقوق مجرمان را به اجرا می‌ گذارد.
• لینک: دیوان کیفری بین‌ الملل

6. راهنمایی‌های سازمان ملل برای رفتار با زندانیان(UN Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners – Mandela Rules)

• منبع: سازمان ملل متحد
• تاریخ تصویب: 17 دسامبر 2015
• محتوا: این راهنمایی‌ها، که به نام “قواعد ماندلا” نیز شناخته می شود، به استانداردهای حداقل برای رفتار انسانی با زندانیان و شرایط زندان می پردازد.
• لینک: قواعد ماندلا

7. کتاب‌های و مقالات علمی

• منبع: مقالات و کتب علمی معتبر در زمینه حقوق بشر و حقوق کیفری
• محتوا: این منابع شامل تحلیل‌های علمی و پژوهش‌های تخصصی در مورد حقوق بشر و نحوه برخورد با مجرمان هستند.
• مثال:

• “International Human Rights: Law, Policy, and Process”نوشته Howard
• “Human Rights: A Very Short Introduction”نوشته Andrew Clapham

8. سازمان‌های غیر دولتی(NGOs)
   • منبع: سازمان‌های حقوق بشری مانند عفو بین‌ الملل و دیده‌بان حقوق بشر
   • محتوا: این سازمان‌ها به نظارت و گزارش ‌دادن در مورد نقض حقوق بشر و ارتقاء حقوق انسان ها در سطح جهانی پرداخته و در مورد حقوق مجرمان نیز فعالیت می کنند.
   • لینک:

• عفو بین‌ الملل
• دیده‌بان حقوق بشر

این منابع شامل اسناد قانونی، کنوانسیون ‌ها، و اصول حقوق بشری است که به تفصیل به نحوه برخورد با مجرمان و حفظ حقوق بشر آنان پرداخته ‌اند.