(حج چیست؟ (بخش سیزدهم

اگر بخش دوازدهم را نخوانده اید میتوانید از طریق این لینک بخوانید حج چیست؟ (بخش دوازدهم)

مواد ساخت کعبه:

کعبه به  طور عمده از سنگ ساخته شده است و مواد استفاده شده در ساخت آن به شرح زیر است:

سنگ‌ های تهداب: کعبه اصلیاً از سنگ‌ های محلی ساخته شده است. سنگ‌ های استفاده شده برای ساخت کعبه به  طور عمده از نوع سنگ‌ های آتشفشانی هستند که از معادن نزدیک به مکه استخراج شده اند.

پوشش داخلی و بیرونی: در زمانهای مختلف، برای تقویت و زیبا کردن کعبه از مواد مختلف استفاده شده است. برای پوشش داخلی و بیرونی کعبه، به خصوص در دورانهای اخیر، از مصالحی مانند مرمر و سنگ‌ های تزئینی استفاده شده است.

پوشش کسوه: کعبه با پوششی به نام کسوه پوشیده شده است. کسوه، پرد های بزرگ و مشکی رنگ است که با آیات قرآن و نوار های طلایی تزئین شده است. این پوشش هر ساله به مناسبت مراسم حج و برای حفظ زیبایی و تقدس کعبه، تعویض می شود. کسوه به عنوان نمادی از احترام و تقدس کعبه و نیز بخشی از سنت‌ های اسلامی در حفظ و نگهداری از این مکان مقدس است.

حجر الأسود: حجر الأسود (سنگ سیاه): در گوش های از کعبه، سنگی سیاه به نام حجر الأسود وجود دارد که به عنوان یک قطعه سنگ مقدس و با ارزش شناخته می شود. این سنگ به عنوان نقطهای برای شروع و پایان طواف در کعبه مورد استفاده قرار می گیرد و بر اساس روایات اسلامی، دارای تاریخچه ای باستانی و معنوی است. در طول تاریخ، کعبه چندین بار مورد بازسازی و تعمیر قرار گرفته است:

بازسازی در دوران جاهلیت: قبیله قریش قبل از اسلام، کعبه را بازسازی کردند و این بازسازی شامل تعمیرات و تقویت ساختار بود.

بازسازی در زمان پیامبر اسلام (ص): پس از فتح مکه، پیامبر اسلام (ص) کعبه را پاکسازی کرده و تغییرات لازم را اعمال کردند.

بازسازی‌ های مدرن: در دوران معاصر، کعبه چندین بار مورد بازسازی و تقویت قرار گرفته است تا با توجه به تعداد زیاد زائران و شرایط جوی، ساختار آن پایدار و مقاوم باقی بماند.

کعبه به شکل مکعبی و با ابعاد تقریبی 12 متر طول، 10 متر عرض، و 15 متر ارتفاع، از سنگ‌ های محلی و مصالح مختلف ساخته شده است. پوشش کسوه و حجر الأسود نیز به عنوان جزئیات مهم در ساختار و تقدس کعبه شناخته می شود. این مکان مقدس از زمانهای قدیم تا به امروز با دقت و احترام نگهداری و بازسازی شده است. کسوه (پرده ‌پوشش کعبه) هر ساله به‌ طور منظم تعویض می شود و این عمل به عنوان بخشی از سنت‌ های اسلامی و احترام به کعبه انجام می گیرد. در زیر به جزئیات مربوط به تعویض کسوه و شخص یا سازمان مسئول آن اشاره می شود:

تعویض کسوه: کسوه هر ساله در روز عید قربانی (عید الاضحی) تعویض می شود. این زمان هم‌ زمان با مراسم حج و جشن عید قربانی است، که در این روز میلیونها زائر در مکه حضور دارند و مراسم حج به پایان می‌رسد.

مسؤول تعویض : ملک عربستان سعودی: تعویض کسوه کعبه توسط دولت عربستان سعودی و تحت نظارت اداره کل امور کعبه انجام می شود. این اداره بخشی از وزارت امور اسلامی، دعوت و ارشاد عربستان سعودی است که مسئولیت‌ های مرتبط با مدیریت و نظارت بر کعبه و دیگر مکانهای مقدس را بر عهده دارد.

روش و مراحل: کسوه جدید به  طور معمول در کارگاه‌ های مخصوص و با استفاده از پارچه‌ های باکیفیت و آیات قرآن تهیه می شود. این پرده به دقت و با احترام به کعبه آویزان می شود و کسوه قدیمی که از کعبه جدا می شود، به مکانهای خاصی منتقل می شود که به  طور معمول برای توزیع به مکانهای مقدس و احترام به آنها استفاده می شود.

دلایل تعویض کسوه : تعویض کسوه به عنوان نشانهای از احترام و حرمت به کعبه و سنت‌ های اسلامی در نظر گرفته می شود. این عمل بخشی از سنت اسلامی و نماد تجدید احترام و تقدس به این مکان مقدس است.

حفظ زیبایی و نظافت: با توجه به تعداد زیاد زائران و شرایط جوی، کسوه ممکن است به مرور زمان کثیف یا آسیب ببیند. تعویض سالانه به حفظ زیبایی و نظافت کعبه کمک می کند.

پایبندی به سنت‌ های اسلامی: سنت‌ های اسلامی بر اهمیت تعویض کسوه و توجه به جزئیات مرتبط با کعبه تأکید دارند. این عمل به عنوان بخشی از سنن اسلامی و تاریخچه مذهبی مسلمانان شناخته می شود.

نقش شخص خاص: در واقع، تعویض کسوه یک مراحل جمعی و تحت نظارت دولتی است و نه به یک شخص خاص محدود می شود. مسئولیت این کار به اداره کل امور کعبه و وزارت امور اسلامی عربستان سعودی واگذار شده است. این اداره، مراحل تهیه، تعویض و نصب کسوه را تحت نظارت و با توجه به استاندارد های خاص انجام می دهد.

در قسمت داخل کعبه باید گفت که داخل کعبه، در حال حاضر خالی است و از نظر تاریخی و مذهبی، به عنوان فضایی برای عبادت و قدسیت در نظر گرفته می شود. با این حال، در داخل کعبه تعدادی از ویژگی‌ ها و اشیاء خاص وجود دارد که به شرح زیر است:

دیوار ها و سقف: دیوار های داخلی کعبه از سنگ‌ های محلی ساخته شده اند و به شکل ساده و بدون تزئینات زیاد باقی مانده اند. سقف داخلی نیز از سنگ ساخته شده و با چوب‌ های مخصوص تقویت شده است.

پوشش داخلی: در داخل کعبه، دیوار ها و سقف با کسوه (پرده‌پوشش) پوشیده شده اند که به عنوان یکی از جنبه‌ های زیبایی و احترام به این مکان مقدس استفاده می شود. این پرده معمولاً از پارچه‌ های گرانب ها و بافته شده با آیات قرآن و نوار های طلایی تهیه می شود.

ستونهای داخلی: در داخل کعبه، دو ستون وجود دارد که برای تقویت ساختار داخلی استفاده می شوند. این ستونها به صورت ساده و بدون تزئین در داخل کعبه قرار دارند.

مقام ابراهیم: در داخل کعبه، مقام ابراهیم (محل ایستادن حضرت ابراهیم در زمان ساخت کعبه) به‌ طور خاص و مجزا نصب شده است. این سنگ به عنوان نشانهای از تاریخچه ساخت کعبه و نقش حضرت ابراهیم در این مراحل شناخته می شود.

آب‌ ریزگاه (مَطْهَرَة): در داخل کعبه، یک آب‌ریزگاه مخصوص وجود دارد که برای تطهیر و نظافت استفاده می شود. این مکان به  طور خاص و برای اهداف مذهبی طراحی شده است.

ساده بودن داخل کعبه: در طول تاریخ، کعبه به عنوان خانه خدا و مکان مقدس، به سادگی و بدون تزئینات پیچیده شناخته شده است. این سادگی نشان‌ دهنده تواضع و توجه به اصل عبادت است و به این ترتیب، تمرکز بر پرستش و روحانیت در این مکان محفوظ می‌ ماند.

بازدید و ورود: ورود به داخل کعبه محدود به مقامات خاص و افراد منتخب است. معمولاً تنها در موارد خاص و به مناسبت‌ های خاص، اجازه ورود به داخل کعبه داده می شود.

دروازه کعبه:  که به نام باب الكعبة نیز شناخته می شود، از طلا نیست، بلکه از آلیاژ های فلزی دیگر ساخته شده است. در گذشته، دروازه کعبه از چوب و فلز ساخته می‌شد و در حال حاضر نیز دروازه با استفاده از فلزات مقاوم و با تزئینات ویژه طراحی و ساخته شده است. ساخت اولیه در گذشته، دروازه کعبه از چوب ساخته می‌شد و به مرور زمان با تغییرات در ساخت و طراحی مواجه شد. در دورانهای مختلف، دروازه‌ ها تعویض و بازسازی شده اند. تحولات مدرن  در دوران معاصر، دروازه کعبه از فلزات مقاوم و با طراحی ویژه ساخته شده است. این دروازه‌ ها به  طور معمول از آلیاژ های فلزی شامل برنز و آلیاژ های استیل ساخته می شوند و با طلای خالص تزئین شده اند. پوشش طلا در طراحی‌ های مدرن، دروازه کعبه معمولاً با طلای خالص پوشیده می شود. این پوشش طلا به دلیل ارزش و احترام خاصی که به این مکان مقدس داده می شود، به کار می‌رود. طلا به عنوان نمادی از عظمت و قداست، برای تزئین دروازه و سایر بخش‌ های کعبه استفاده می شود. جزئیات تزئین : دروازه کعبه به جز پوشش طلا، دارای تزئینات و نوشته‌ های قرآن کریم نیز است. این نوشته‌ ها به  طور معمول بر روی دروازه با خطاطی زیبا و به‌صورت دست‌ساز نوشته می شود. دروازه کعبه به  طور کلی از فلزات مقاوم ساخته شده است و با پوشش طلا تزئین می شود. این طراحی و تزئینات برای حفظ و احترام به قداست کعبه و تأکید بر اهمیت آن در دین اسلام است. در طول تاریخ، دروازه کعبه چندین بار تعویض و بازسازی شده است تا با نیاز های مختلف و شرایط جوی مطابقت داشته باشد.

ادامه دارد…

حق چاپ ونشر این مقاله محفوظ است در صورت استفاده از آن باید نام داکتر صالحه واهب واصل و لینک منبع ذکر شود.

فهرست منابع مورد استفاده در نگارش این مقاله در بخش آخری آورده شده است.