(حج چیست؟ (بخش دهم

اگر بخش نهم را نخوانده اید میتوانید از طریق این لینک بخوانید حج چیست؟ (بخش نهم)

1 .نماز هایپنج‌ گانه روزانه (فرض و سنت)

• نماز های پنج‌ گانه در دوران حج همانند سایر ایام است و مسلمانان باید آنها را طبق روال ادا کنند. این نماز ها شامل:
  • نمازصبح (فجر): تعداد رکعات: 2 رکعت واجب (فرض): 2 رکعت سنت: قبل از نماز فرض، 2 رکعت سنت مؤکده.
  • نمازظهر (چاشت): تعداد رکعات: 10 رکعت (با سنت‌ های آن) واجب (فرض): 4 رکعت سنت: قبل از نماز فرض، 4 رکعت سنت مؤکده و بعد از نماز فرض، 2 رکعت سنت مؤکده.
  • نمازعصر (دیگر): تعداد رکعات: 4 رکعت واجب (فرض): 4 رکعت سنت: نماز عصر سنت ندارد.
  • نمازمغرب (شام) :  تعداد رکعات: 5 رکعت واجب (فرض): 3 رکعت سنت: بعد از نماز فرض، 2 رکعت سنت مؤکده.
  • نمازعشاء (خفتن) تعداد رکعات: 9 رکعت (با وتر) واجب (فرض): 4 رکعت سنت: بعد از نماز فرض، 2 رکعت سنت مؤکده. بعد از سنت، نماز وتر که 3 رکعت است.

2 .نماز های مخصوص دوران حج:  در دوران حج به دلیل شرایط خاص سفر، نماز ها در بعضی از مکانها به صورت کوتاه (قصر) و به‌صورت جمع‌ (جمع بین دو نماز) ادا می شوند. این نماز ها شامل:

• نمازقصر: زائرانی که در سفر هستند (مانند سفر حج)، می توانند نماز های 4 رکعتی (ظهر، عصر، و عشاء) را به 2 رکعت بخوانند. این نماز ها قصر نامیده می شود. نماز های صبح و مغرب قصر نمی شوند و به همان تعداد اصلی (صبح 2 رکعت و مغرب 3 رکعت) خوانده می شوند.
• نمازجمع: در مکانهای خاصی از مناسک حج (مثل عرفات و مزدلفه)، زائران می توانند دو نماز را در یک وقت بخوانند. این عمل به عنوان “جمع بین دو نماز” شناخته می شود.
• جمعتقدیم: در عرفات، نماز ظهر و عصر به صورت جمع تقدیم (در وقت ظهر) خوانده می شود.
• جمعتأخیر: در مزدلفه، نماز مغرب و عشاء به صورت جمع تأخیر (در وقت عشاء) خوانده می شود.

3 . نماز روز عرفه:

•  روز عرفه، یکی از مهم‌ ترین روز های حج است. در این روز، زائران پس از نماز ظهر و عصر که به صورت جمع و قصر خوانده می شود، به دعا و استغفار مشغول می شوند. نماز ظهر و عصر در این روز 2 رکعتی (قصر) و در یک وقت (جمع تقدیم) خوانده می شوند.

4 . نماز در مزدلفه:

• در مزدلفه، نماز مغرب و عشاء به صورت جمع و قصر ادا می شود. نماز مغرب 3 رکعت است و نماز عشاء 2 رکعت (قصر) خوانده می شود.

5 . نماز طواف:بعد از طواف کعبه (طواف قدوم، طواف افاضه یا طواف وداع)، خواندن 2 رکعت نماز سنت است. این نماز در پشت مقام ابراهیم یا در هر جای مسجدالحرام خوانده می شود و سنت است. این نماز ها 2 رکعت هستند و معمولاً بعد از هر طواف، در آنها سوره فاتحه و یک سوره کوتاه مثل سوره اخلاص یا کافرون خوانده می شود.

6. نماز تحیةالمسجد: هنگام ورود به مسجدالحرام، خواندن 2 رکعت نماز تحیة المسجد سنت است. این نماز در هر زمانی که وارد مسجد می شوید، خوانده می شود (اگر زمان مکروه نباشد).

7 . نماز هاینافله و مستحب: در دوران حج، به زائران توصیه می شود که نماز های مستحب و نافله بیشتری بخوانند، به ویژه در مکانهای مقدس مانند مسجدالحرام و مسجدالنبی. نماز های نافله شب، به ویژه نماز تهجد، و نماز های مستحب دیگری که به  طور معمول خوانده می شوند، در این دوران بسیار توصیه شده اند.

در دوران حج، مهم‌ ترین نماز ها همان نماز های پنج‌گانه واجب هستند که همراه با سنت‌ های مؤکده ادا می شوند. زائرانی که در سفر هستند، نماز های 4 رکعتی را به صورت قصر (2 رکعتی) می‌خوانند و در برخی موارد، نماز ها به صورت جمع بین دو نماز نیز ادا می شوند. همچنین، نماز های مستحب و نافله، مانند نماز طواف و تحیة المسجد، در این دوران اهمیت خاصی دارند.

آب زم زم

آب زمزم یکی از مقدس‌ ترین و معروف‌ ترین آب‌ های جهان اسلام است که در شهر مکه و در نزدیکی کعبه قرار دارد. این آب از چاهی می‌جوشد که به اعتقاد مسلمانان، به  طور معجزه آسا توسط خداوند برای رفع تشنگی حضرت اسماعیل (ع) پسر حضرت ابراهیم (ع)، و مادرش حضرت هاجر (س) به وجود آمده است.

• تاریخچه و دلیل ایجاد چاه زمزم: داستان چاه زمزم به یکی از معجزات بزرگ الهی و به زمان حضرت ابراهیم (ع) بازمی گردد:
• هجرتهاجر و اسماعیل: خداوند به حضرت ابراهیم (ع) دستور داد که همسرش حضرت هاجر (س) و فرزندشان حضرت اسماعیل (ع) را در بیابانی بی‌آب و علف، در منطق های که بعد ها مکه شد، ترک کند. در آن زمان مکه منطق های خشک و خالی از آب و سکنه بود.
• تشنگیحضرت اسماعیل: پس از مدتی که حضرت ابراهیم (ع) خانواد هاش را ترک کرد، آب و غذا های حضرت هاجر تمام شد. حضرت اسماعیل (ع) که در آن زمان نوزاد بود، دچار تشنگی شد و شروع به گریه کرد. حضرت هاجر برای یافتن آب، بین دو کوه صفا و مروه شروع به جستجو کرد. او هفت بار بین این دو کوه دوید، اما موفق به یافتن آب نشد.
• ظهورمعجزه: هنگامی که حضرت هاجر ناامید شده بود، ناگ هان چشم های از زیر پای حضرت اسماعیل (ع) به فرمان خداوند جاری شد. این چشمه به نام زمزم مشهور شد و حضرت هاجر با دستانش شروع به جمع کردن آب کرد تا جلوی پخش شدن آن را بگیرد و در نهایت این آب همچنان جاری ماند.
• نام‌گذاری زمزم: کلمهٔ “زمزم” از ریشه عربی “زَمَّ” به معنای “جمع کردن” یا “فشردن” گرفته شده است و به کاری اشاره دارد که حضرت هاجر انجام داد تا آب چشمه را جمع کند.
• موقعیتجغرافیایی چاه زمزم: چاه زمزم در مسجدالحرام و در فاصله 20 متری از کعبه قرار دارد. این چاه در نزدیکی حجرالاسود و مقام ابراهیم واقع شده است. آب زمزم از منابع زیرزمینی مکه جاری می شود و به  طور معجزه آسا بدون هیچ منبع سطحی مشخص، همواره آب فراوانی دارد.
• اهمیتمذهبی و معنوی آب زمزم : آب زمزم نه تنها به دلیل معجزه ظهور آن، بلکه به دلیل خصوصیات خاص و خواص معنوی‌اش در اسلام جایگاه ویژ های دارد:
• مقدسبودن: مسلمانان معتقدند که آب زمزم به  طور معجزه اسا توسط خداوند در پاسخ به نیاز حضرت هاجر و حضرت اسماعیل فراهم شده است و از این رو دارای برکت و قداست است.
• خواصشفا بخشی: بسیاری از مسلمانان بر این باورند که آب زمزم دارای خواص شفا‌بخش است. بر اساس روایات اسلامی، پیامبر اسلام (ص) فرمودند که آب زمزم برای هر نیتی که نوشیده شود، شفا می‌بخشد. (روایت: «ماءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ.»)
• نوشیدندر مناسک حج و عمره: در طول مناسک حج و عمره، زائران کعبه پس از طواف و سعی، از آب زمزم می‌نوشند. نوشیدن آب زمزم در میان مسلمانان یک سنت مستحب است و بسیاری از زائران از این آب به عنوان تبرک برای خود و خانواده‌شان به همراه می‌برند.
• خواص فیزیکی آب زمزم: تحقیقات علمی نشان داده است که آب زمزم دارای خصوصیات منحصر به فردی است:

• معدنیبودن: آب زمزم سرشار از املاح معدنی است و یکی از دلایل تفاوت آن با سایر آب‌ ها وجود درصد بالاتری از مواد معدنی طبیعی است که به  طور معجزه آسا در آن باقی می ‌ماند.
• عدمتغییر کیفیت: آب زمزم هیچگاه تغییر طعم یا کیفیت نمی دهد. حتی اگر برای مدت طولانی ذخیره شود، کیفیت آن حفظ می شود و خراب نمی شود.
• منبعپایدار آب: با وجود میلیونها زائری که هر سال از این آب استفاده می کنند، چاه زمزم هرگز خشک نمی شود و به  طور معجزه آسا همواره آب کافی دارد.

• روایاتو احادیث درباره آب زمزم: بسیاری از روایات اسلامی به فضایل و برکت‌ های آب زمزم اشاره کرده اند: پیامبر اسلام (ص) فرمودند: «آب زمزم برای هر نیتی که نوشیده شود، مؤثر است.«یعنی اگر کسی با نیت سلامتی، شفا، یا طلب خیر و برکت از آن بنوشد، خداوند او را به نیتش می‌ رساند. حضرت جبرئیل (ع) نیز به عنوان فرشت های که دستور خداوند را به زمین رساند، نقش مهمی در ظهور این چشمه معجزه آسا داشت.
• مصرف آب زمزم در دوران معاصر:امروزه آب زمزم همچنان به عنوان یک منبع مقدس مورد احترام و استفاده زائران قرار می گیرد. در مسجدالحرام و مناطق اطراف آن، آب زمزم به صورت رایگان در دسترس زائران قرار دارد. زائران حج و عمره به  طور معمول از آب زمزم می ‌نوشند و مقداری از آن را به عنوان تبرک به همراه خود به کشورشان می ‌برند.
• آب زمزم در مناسک حج و عمره:نوشیدن آب زمزم بخشی از مناسک حج و عمره است. پس از طواف کعبه و سعی بین صفا و مروه، زائران معمولاً به چاه زمزم می ‌روند و از آن آب می ‌نوشند. نوشیدن این آب به نیت‌ های مختلف، از جمله طلب شفا، آمرزش، و برکت، صورت می گیرد.

آب زمزم به عنوان یکی از مهم‌ ترین و مقدس‌ ترین عناصر دین اسلام شناخته می شود که دارای ریش های معجزه آسا و معنوی است. داستان تاریخی پیدایش آن با حضرت هاجر و حضرت اسماعیل (ع) مرتبط است و به عنوان نمادی از الطاف الهی و برکت برای مسلمانان شناخته می شود. آب زمزم در مراسم حج و عمره نقش مهمی دارد و به دلیل خواص معنوی و طبیعی آن، همچنان مورد احترام و استفاده میلیونها مسلمان در سراسر جهان است.

ادامه دارد…

حق چاپ ونشر این مقاله محفوظ است در صورت استفاده از آن باید نام داکتر صالحه واهب واصل و لینک منبع ذکر شود.

فهرست منابع مورد استفاده در نگارش این مقاله در بخش آخری آورده شده است.